Сайн байна уу. Би Япон улсын Осака хотын Grand Green Osaka Umekita Clinic-ийн эмч Хиденори Шимада байна.
Үүдэл эсийн эмчилгээний талаар мэдээлэл хайж байхдаа «өөрийн эс», «донорын эс», «аутологи», «аллогенийн» гэх мэт нэр томьёо тааралддаг. Эдгээр нь нэг төрлийн эмчилгээ биш бөгөөд эсийг хаанаас авдаг вэ гэдгээрээ эрс ялгаатай. Энэ нийтлэлд Осака хотын Умэда орчимд байрлах Grand Green Osaka Umekita Clinic-т үзүүлдэг өөхний эдээс гаралтай үүдэл эсийн эмчилгээний үндсэн санааг ашиглан, өөрийн эсийг ашиглах гэдэг нь юу гэсэн үг болохыг ойлгомжтой тайлбарлана.
Товч дүгнэлт
Аутологи эмчилгээ гэдэг нь өвчтөний өөрийн биеэс авсан эсийг боловсруулж, дараа нь тэр өвчтөнд нь буцаан ашиглахыг хэлнэ. Донорын эсийг ашиглах аргаас ялгаатай нь өөр хүнээс гаралтай эс орохгүй тул дархлааны татгалзах урвал үүсэх онолын эрсдэл бага гэж үздэг. Гэсэн хэдий ч «өөрийн эс» гэдэг нь эрсдэлгүй, эсвэл үр дүн баталгаатай гэсэн үг огт биш. Эмчилгээ тохирох эсэх, ямар эрсдэл гарч болох, зардал хэд болохыг зөвхөн эмчийн үзлэгээр тодорхойлно.
Өөрийн эс ба донорын эс: үндсэн ялгаа
Хүний бие өөрийн эсийг танин, бусдын эсийг харь гэж ялгадаг дархлааны тогтолцоотой. Иймээс бусдаас авсан эс, эд эрхтнийг шилжүүлэн суулгахад биеийн дархлаа тэрхүү эсийг гадны зүйл гэж үзэн урвалд орох боломжтой байдаг. Донорын эсийг ашигладаг эмчилгээнд ийм урвалын эрсдэлийг анхаарч үздэг. Харин өвчтөний өөрийн өөхөн эдээс авсан эсийг буцаан ашиглах үед эсийн эх үүсвэр нь тухайн хүн өөрөө тул донорын эстэй харьцуулахад татгалзах урвалын эрсдэл бага гэж ойлгодог.
Нөгөө талаас аутологи арга нь өөрийн давуу талуудтай зэрэгцээд өөрийн хязгаарлалттай. Эс нь тухайн хүний нас, эрүүл мэндийн байдал, амьдралын хэв маягаас хамаарсан онцлогтой байж болох бөгөөд эмчилгээ бүрийг тухайн хүнд зориулан тусад нь бэлддэг тул хугацаа шаардагдана. Донорын эсийн хувьд урьдчилан бэлтгэсэн эсийг ашиглах боломжтой гэх мэт өөр тал бий. Аль нь илүү вэ гэдгийг нэг мөр хэлэх боломжгүй, хэрэглээ бүрийн судалгаа, хууль эрхзүйн нөхцөл өөр өөр байдаг.
Өөхөн эдээс авсан мезенхимийн үүдэл эс гэж юу вэ?
Мезенхимийн үүдэл эс нь өөхөн эд, ясны чөмөг зэрэгт байдаг соматик үүдэл эс юм. Өөх, яс, мөгөөрсний эс болон ялгаран хөгжих чадвартай гэж үздэг бөгөөд үрэвслийн эсрэг бодис, өсөлтийн хүчин зүйлс ялгаруулан гэмтсэн эдийн нөхөн сэргээлтийг дэмждэг тухай судалгаанууд байдаг. Харин эдгээр судалгааны ихэнх нь эмчилгээний нөхцөл, өвчин, эсийн тоо хэмжээ зэргээр хоорондоо ялгаатай тул үр дүнг нэг мөр ерөнхийлж болохгүй.
Өөхөн эд нь ясны чөмөгтэй харьцуулахад мезенхимийн үүдэл эсийг илүү их агуулдаг гэж үздэг. Мөн хэсэг газрын мэдээ алдуулалттайгаар жижиг зүслэгээр авах боломжтой тул ясны чөмөг авахаас бага ачаалалтай гэж тооцогддог. Эмчилгээнд будааны үрийн хэмжээтэй хэдхэн хэсэг өөх шаардлагатай гэж тайлбарладаг ч, авах хэмжээ болон ажилбарын нарийн мэдээллийг эмч үзлэгийн үеэр таньд тайлбарлана.
Эмчилгээ хэрхэн явагддаг вэ?
Өөрийн эсийг ашигладаг энэ эмчилгээ нь ерөнхийдөө хэд хэдэн үе шаттай. Эхлээд эмчийн үзлэг, зөвлөгөө авч эмчилгээнд тохирох эсэхийг үнэлнэ. Дараа нь өөрийн өөхөн эдээс маш бага хэмжээгээр авна. Авсан эдээс мезенхимийн үүдэл эсийг тусгай байгууламжид өсгөвөрлөн олшруулж, шаардлагатай шалгалтыг хийсний дараа судсаар дуслаар биед буцаан тарина. Авах болон тарих аль аль нь амбулаториор, өөрөөр хэлбэл хэвтэх шаардлагагүйгээр хийгддэг гэж тайлбарладаг.
Эс нь өсгөвөрлөх шатыг дамждаг тул эс авсан өдөр тарих өдөр хоёрын хооронд хугацаа зайлшгүй шаардлагатай. Гадаадаас очих өвчтөн хуваариа төлөвлөхдөө энэ зайг анхаарах хэрэгтэй. Үе шат бүрийн хугацаа, дараалал нь тухайн хүний нөхцөл байдлаас хамаарч өөрчлөгдөж болно.
Японы хууль эрхзүйн хүрээ ба эрсдэл
Японд ийм төрлийн нөхөн сэргээх эмчилгээг нөхөн сэргээх анагаах ухааны аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн дагуу, эмчилгээний төлөвлөгөөгөө Эрүүл мэнд, хөдөлмөр, халамжийн яаманд бүртгүүлсний үндсэн дээр явуулдаг. Мөн энэ нь эрүүл мэндийн даатгалд хамрагддаггүй, өөрөөр хэлбэл даатгалын бус, өөрөө төлдөг чөлөөт эмчилгээ гэдгийг мэдэх нь чухал. Тиймээс зардлыг эмчилгээ эхлэхээс өмнө тодорхой асууж, бичгээр баталгаажуулах нь зүйтэй.
Аль ч эмчилгээнд эрсдэл байдаг. Өөх авах үеийн хүндрэл (өвдөлт, хаван, хөхрөлт, халдвар зэрэг), мэдээ алдуулах эмэнд үзүүлэх урвал, судсаар тарилт хийхэд гарч болох гаж нөлөө зэрэг нь боломжит эрсдэлд багтаж болно. Танд хамаарах эрсдэл, гаж нөлөөг эмч таны эрүүл мэндийн байдалд үндэслэн тайлбарлах учир үүнийг заавал асууж тодруулаарай. Эмчилгээ нь одоогийн стандарт эмчилгээг орлох зүйл биш бөгөөд эмчилж буй өвчнөө эмчийн зааврын дагуу үргэлжлүүлэн хянуулах нь чухал.
Зөвлөгөө авахаасаа өмнө эмчээс асуух зүйлс
Үзлэгт очихын өмнө дараах асуултуудыг бэлдэж аваарай. Энэ нь эмчтэйгээ хийх яриаг илүү үр дүнтэй болгоно.
- Миний эрүүл мэндийн байдалд энэ эмчилгээ тохирох эсэхийг юуны үндсэн дээр шийддэг вэ?
- Эс нь миний өөрийн эс мөн эсэх, өсгөвөрлөх болон шалгах үйл явц хэрхэн явагддаг вэ?
- Боломжит эрсдэл, гаж нөлөө юу вэ, тэдгээр гарвал хэрхэн арга хэмжээ авдаг вэ?
- Нийт зардал, эмчилгээний хугацаа, хэдэн удаа ирэх шаардлагатайг бичгээр авч болох уу?
- Эх орондоо буцсаны дараах хяналт, эмчтэй холбоо барих боломж ямар байх вэ?
Хэлний бэрхшээлээс болж санаа зовж байж магадгүй ч Grand Green Osaka Umekita Clinic нь гадаадын өвчтөнд зориулсан олон хэлний мэдээллийн хуудастай бөгөөд мэдээллийг урьдчилан уншиж, асуултаа бэлдэж очих боломжтой. Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн онош, зөвлөгөөг орлохгүй.
Дүгнэлт
Өөрийн эсийг ашигладаг аутологи эмчилгээ нь донорын эсээс эсийн эх үүсвэрээрээ ялгаатай бөгөөд татгалзах урвалын онолын эрсдэл бага гэж үздэг. Гэвч энэ нь үр дүн эсвэл эрсдэлгүй байдлыг баталгаажуулахгүй. Эмчилгээ нь чөлөөт, даатгалд хамрагдахгүй бөгөөд Японы хуулийн хүрээнд явагддаг. Зардал, эрсдэл, тохирох эсэхийг үргэлж эмчийн үзлэгээр тодорхойлж, олон эх сурвалжаас мэдээлэл авч, тайван шийдвэр гаргаарай.
Өөрийн эс
- Өөрийн өөхөн эдээс авна
- Тусад нь бэлддэг
- Эмчийн үзлэг шаардлагатай
Донорын эс
- Өөр хүнээс гаралтай
- Дархлааны урвалыг анхаарна
- Эмчийн үзлэг шаардлагатай
Энэ диаграм нь нийтлэлийн агуулгыг ойлгомжтой болгосон ерөнхий бүдүүвч юм
Лавлах эх сурвалж
- PMC: The Importance of HLA Assessment in "Off-the-Shelf" Allogeneic Mesenchymal Stem Cells Based-Therapies. (2019)
- PMC: Stem cell treatment for patients with autoimmune disease by systemic infusion of culture-expanded autologous adipose tissue derived mesenchymal stem cells. (2011)
- PMC: Characteristics and Immunomodulating Functions of Adipose-Derived and Bone Marrow-Derived Mesenchymal Stem Cells Across Defined Human Leukocyte Antigen Barriers. (2018)
- PMC: Allogeneic ADSCs Induce the Production of Alloreactive Memory-CD8 T Cells through HLA-ABC Antigens. (2020)
- MHLW (Япон): Нөхөн сэргээх анагаах ухаан — Японы Эрүүл мэнд, хөдөлмөр, халамжийн яам
Хянасан эмч
Шимада клиник эмнэлгийн хуулийн этгээдийн тэргүүн
Grand Green Osaka Umekita Clinic-ийн эмчилгээ хариуцсан дарга
Хиденори Шимада (Hidenori Shimada)
2005 онд Токушима их сургуулийн Анагаах ухааны факультетийг төгссөн. Эхний дадлагын дараа АНУ-ын эмчийн гэрчилгээ (ECFMG certification) авч, АНУ-ын Вашингтоны их сургуулийн ерөнхий мэс заслын тэнхимд дадлагажсан. Киото их сургуулийн төгсөлтийн дараах докторын хөтөлбөр, Киото их сургуулийн iPS эсийн судалгааны төв (CiRA)-ийн судлаачаар ажилласны дараа 2013 онд Шимада клиникийг нээсэн. Grand Green Osaka Umekita Clinic(https://umekitaclinic.org)-д дотрын өвчин, хүүхдийн эмчилгээнээс эхлээд эсийн эмчилгээ, гоо сайхны анагаах ухаан хүртэл өргөн хүрээнд ажилладаг.
* Энэхүү нийтлэлийн эмчийн хяналт нь зөвхөн эрдэм шинжилгээний агуулгад хамаарах бөгөөд эмч тодорхой эмчилгээ, бүтээгдэхүүнийг санал болгож буй хэрэг биш юм.